تبلیغات
.::پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران|سایت مرجع مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی كشور::.
تبلیغات

منوی اصلی

فهرست موضوعی
 تعریف مهندسی صنایع (3)
 تاریخچه مهندسی صنایع (14)
 اصول مهندسی‌ صنایع (5)
 گرایشهای مهندسی صنایع (6)
 کلیدواژه مهندسی صنایع (12)
 نرم‌افزار مهندسی صنایع (7)
 ارگونومی (1)
 الگوبرداری تطبیقی (6)
 برنامه‌ریزی منابع سازمانی (4)
 پژوهش در عملیات (4)
 تفکر ناب (2)
 تولید ناب (5)
 تئوری بهینه‌سازی (1)
 حسابداری مدیریت (3)
 شش سیگما (5)
 طرح‌ریزی‌واحدهای‌صنعتی (1)
 صنایع خودروسازی (22)
 کارشناسی ارشد (8)
 مبانی سازمان و مدیریت (11)
 مدیریت استراتژیک (2)
 مدیریت پروژه (25)
 مدیریت تکنولوژی (3)
 مدیریت تعارض (1)
 مدیریت تغییر (1)
 مدیریت دانش (11)
 مدیریت ریسک (3)
 مدیریت زنجیره تامین (10)
 مدیریت کیفیت (23)
 مدیریت منابع انسانی (9)
 مهندسی ارزش (4)
 مهندسی مجدد (10)
 مهندسی معکوس (3)
 نگهداری و تعمیرات (8)
 هیوریستیک‌ها (3)
 عمومی (5)
 TRIZ (4)
 RFID (2)

نظرسنجی

کاربر محترم ، پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران به چه میزان توانسته است در ارتقای سطح و افزایش دانش شما در زمینه مهندسی صنایع و مفاهیم مرتبط آن موثر عمل نماید ؟




 

این استراتژی می‌گوید :

(Don’t just fix it, improve it)

Eliminate defects from all sources; Maximize equipment uptime

 

نت موثر به مجموعه فعالیتهایی اطلاق می‌گردد که با هدف بهبود وضعیت کارکرد ماشین‌آلات ، کاهش میزان نیاز آنها به اجرای نت و حذف کامل علل وقوع خرابیها انجام می‌گیرد .

در استاندارد نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر (TPM) که از سوی انجمن مهندسین نت ژاپن تدوین گردیده عبارت (Maintenance Prevention) برای نت موثر استفاده گردیده است .

مهمترین روشهای تحلیلی مورد استفاده در سیستم نگهداری و تعمیرات موثر عبارتند از :

RCA :  Root Cause Analysis

&

MFMEA :  Machine Failure Mode and Effects Analysis

فعالیتهای نت موثر عبارتند از :

1- انتخاب ماشین‌آلات و تجهیزات و یا تغییر در نحوه استفاده از آنها بر اساس سوابق نت و                                                                                           تجربیات پرسنل نت و تولید .

2- طراحی مجدد اجزاء ماشین با هدف حذف علل وقوع خرابیها .

3- بازنگری در طراحی ، نصب و نحوه بهره‌برداری از تجهیزات .

در گام آتی از نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر (Total Productive Maintenance) خواهیم گفت ...


همانگونه كه در گامهای پیشین اشاره نمودیم سیستم TPM در حقیقت همان سیستم نت بهره‌ور به شیوه آمریکایی (كه در سال 1954 معرفی شد) است که در جهت سازگاری با شرایط صنعتی ژاپن در آن بهبودهایی داده شده است ؛ ابتکار محوری و حساس در اصول TPM این است که اپراتورها خودشان به امور اصلی و اولیه نگهداری و تعمیرات ماشینهای خودشان می‌پردازند . در نت بهره‌ور فراگیر نتایج حاصل از فعالیتهای صنعتی و تجاری به صورت اعجاب‌انگیزی بهبود یافته و سبب ایجاد یك محیط كاری با بهره‌وری بالا ، شادی‌آفرین و ایمن با بهینه‌سازی روابط بین نیروی انسانی و تجهیزاتی كه با آن سر و كار دارند ، می‌گردد .

از زمانیکه اولین اسناد در زمینه سیستم نت بهره‌ور جامع (TPM) ارائه گردید بیش از سی سال می‌گذرد . نسخه اول سیستم TPM به مدل Nakajima (از بنیانگذارانTPM ) مشهور بوده و تا سال 1989 نیز در اصول پنجگانه آن تغییری داده نشد . 

با تغییر نگرش در سیاستهای کلان TPM ، ویرایش دوم و سوم سیستم مذکور در طول سالهای 1989 تا 1994 توسطT. Suzuki  ارائه گردیده که یکی از ویژگیهای مهم ویرایش سوم افزایش اصول سیستم به هشت اصل زیر می‌باشد :

1- افزایش میزان اثربخشی کلی ماشین‌آلات .

2- اجرای نت خودکنترلی توسط پرسنل خطوط تولید .

3- اجرای نت برنامه‌ریزی شده توسط بخش نگهداری و تعمیرات .

4- برگزاری دوره‌های آموزش تئوری و عملی برای کلیه پرسنل .

5- مدیریت زودهنگام بر روی ماشین‌آلات .

6- استقرار سیستم نت کیفیتی با ایجاد ارتباط بین واحدهای نت و کنترل کیفیت .

7- استقرار نت بهر‌ه‌ور فراگیر در واحدهای پشتیبانی و ستادی نت .

8- مدیریت ایمنی و محیط زیست .


ایجاد یک سیستم در راستای تحت پوشش درآوردن امور نت سازمان می‌تواند نخستین گام باشد ؛ بهتر است در ابتدا به امور نت اضطراری (EM) پرداخته شود . بهره‌برداران و گروههای تعمیراتی را شناسایی كرده و از نیازهای آنان مطلع گردید .

توجه داشته باشید که در این مقطع زمانی ، خرید و بکارگیری نرم افزار مکانیزه نت پیشنهاد نمی‌گردد . تا زمان شکل‌گیری سیستم و تسلط بر ملزومات و نیازهایی که باید سیستم مکانیزه آنها را پوشش دهد صبور بوده و از بکارگیری نرم‌افزارهای از پیش طراحی شده خودداری کنید ؛ زیرا با گذشت زمان خواسته‌های واحد نت از نرم‌افزار مشخص‌تر و انتخاب بر نیازها منطبق‌تر خواهد بود .

هدف را می‌توان ایجاد یک هسته مرکزی با عنوان سیستم نت جهت ثبت و کنترل کلیه امور نگهداری و تعمیرات که بر روی تجهیزات صورت می پذیرد ، تعریف نمود . پس از تعریف سیستم نباید اجازه داد كه از آن پس ، تعمیر یا سرویسی خارج از روال تعریف‌شده صورت پذیرد .

فرم درخواست کار را طراحی و یا درصورتی که چنین فرمی از پیش وجود دارد آن را بازنگری و به بهترین شکل اصلاح نمایید . فرم درخواست کار فرمی است که بهره‌بردار و یا هر متقاضی کار نت ، توسط آن کار موردنظر خود را به واحد نت اعلام می‌نماید .

در این فرم می‌باید علاوه بر شرح کار درخواستی ، مواردی که به برنامه‌ریزی کار کمک می‌نماید گنجانده شود .

تاکید می‌شود که فرم درخواست کار متناسب با نیازهای همان صنعت یا سازمان طراحی شده و از کپی‌سازی فرمهای بکار رفته در صنایع دیگر و یا فرمهای نمونه خودداری گردد .

گردش فرمها و تعداد نسخه‌های تکمیلی را متناسب با سیستم تعریف‌شده در نظر گیرید لیكن پیشنهاد می‌گردد جهت تمرکز کار ، فرم درخواست کار تنها در دو نسخه و توزیع آن به شکلی باشد که یک نسخه در اختیار صادرکننده بماند و نسخه دیگر به واحد نت انتقال یابد . در این حالت ، درخواست‌کننده به استناد سند محفوظ خود و بر اساس شماره آن ، کار مورد درخواست خود را پیگیری خواهد نمود .

واحد درخواست کننده ، ساعت اعلام درخواست ، تجهیز ، کد تجهیز ، نوع کار مورد درخواست ( بازرسی ، سرویس ، تعمیر ، طرح و اجرا ، ساخت و ...) ، ارجاع کار به ... ، اولویت کار (فوری ، در اولین توقف ، عادی و ...) و شرح درخواست از جمله گزینه‌هایی هستند که باید در فرم درخواست کار گنجانده شوند .

دستورکار مهمترین فرمی خواهد بود که در سیستم نت بکار گرفته می‌شود ؛ در طراحی آن دقت و سلیقه به خرج داده و سعی نمایید جامع و کاملا کاربردی باشد ؛  اطلاعات مورد نیاز را در آن بگنجانید لیكن از قید نمودن فیلدهایی غیرضروری خودداری کنید .

فرم دستورکار از فرم درخواست كار سرچشمه می‌گیرد ؛ درخواست کار پس از انتقال به واحد نت بررسی شده و مراحل کارشناسی را طی خواهد نمود . در صورتی که تشخیص بر انجام کار باشد درخواست كار به دستور کار مبدل شده و به واحد مجری کار انتقال می‌یابد .

تنوع دستورکار می تواند بازرسی ، سرویس ، تعمیر و بعضا روان‌کاری باشد . چنانچه بازخورد دستور کار بازرسی ، نیاز به انجام تعمیر یا سرویس باشد دستور کار بازرسی خود منبعی جهت صدور دستور کار دیگر خواهد شد .

بازرسان فنی نیز که غالبا پرسنل خود واحد نت و یا پیمانکاران تحت‌نظر آن هستند گزارشات و مشاهدات بازرسی خود را به صورت متمرکز به واحد نت منتقل نموده و متعاقبا جهت موارد اجرایی دستورکار صادر می‌گردد ؛ منبع دیگر صدور دستورکار ، بازخورد دستور کارهای دوره‌ای PM است .

ذکر منبع در دستور کار ضروری است ؛ منابع دستور کار را بصورت مناسبی بایگانی نموده و توسط فیلد ماخذ میان دستور کار و منبع آن ایجاد لینك نمایید .

گاها پیش می‌آید که گروه‌های تعمیراتی و یا مدیران ، پیگیر ماخذ دستورکار می‌شوند . توسط این لینک می‌توان تاریخچه مناسبی از مراحل بررسی کار را که منجر به صدور دستور کار شده ارائه نمود ؛ این مراحل می‌تواند نتایج بررسی کارشناسی درخواست ، بررسی فرایندی آن و یا تهیه نقشه و اسناد موردنیاز باشد .

آدرس و کد تجهیز ، شماره منحصربه‌فرد دستورکار ، تاریخ صدور ، شرح دستورکار ، برنامه زمانی کار ، نفرساعت تخمینی ، ابزار و مواد موردنیاز جهت انجام کار ، روش اجرا ، شرایط ایمنی کار و عواملی از این دست به همراه محل تایید سرپرست نت در مرحله برنامه‌ریزی و کد علت خرابی ، شرح فعالیت صورت گرفته ، مواد و قطعات مصرفی ، نفرساعت واقعی کار  و محلهای تایید سرپرست واحد مجری ، بازرسی فنی ، بهره‌بردار مربوطه و سرپرست نت از جمله فیلدهای بکار رفته در دستورکار می‌باشند .

حال زمان آن است كه به تعریف گردش کار سیستم نت بپردازید ؛ فرمها و نحوه گردش آنها را تعریف نمایید . سیستم را به گونه‌ای شکل دهید که کاملا تحت کنترل بوده و از سرنوشت هر دستورکار در هر زمان دقیقا مطلع باشید . تاریخهای دقیق ارسال و انجام کار و بازگشت دستور کار ، انجام یا عدم انجام کار در موعد برنامه‌ریزی شده ، دلایل معوقه ماندن کار  و موارد مهم اینچنینی را ثبت کنید .

تا زمان بهره‌گیری از یک سیستم مکانیزه نت سعی نمایید با به كارگیری اکسس مایكروسافت ، برنامه‌ای جهت ثبت و کنترل دستورکارها و امور نت طراحی كرده و از آن بهره گیرید ؛ قابلیتهای بانک اطلاعاتی اکسس در این مرحله کمک بزرگی در پیشبرد اهداف واحد نت خواهد نمود .


غالبا در حوزه‌های گوناگون علمی ، هر واژه با توجه به شرایط استفاده از آن ، به گونه‌ای خاص معنا می‌شود ؛ این موضوع برای دانش نیز صادق می‌باشد . با وجود آنكه واژه دانش در فلسفه ، روانشناسی و جامعه‌شناسی نیز معانی خاص خود را دارد - كه تلفیقی كاربردی از آنها در مدیریت دانش نیز به كار برده شده - اما تاكنون مفهوم‌شناسی در رابطه با واژه دانش در مدیریت به شكلی فراگیر صورت نپذیرفته است . (Wiegard,1996)

در هر حال ، آنچه مسلم است آنست كه می‌توان با آشنایی با تعاریف گوناگون ، ابعاد و مصادیق این امر را بیشتر شناخت و آن را بهتر به كار گرفت . در این گام برآنیم تا با ارائه تعاریف گوناگون از دانش و نیز مدیریت دانش در گام آتی ، ابعاد و دیدگاههای ارائه شده در این زمینه بهتر شناخته شود .

تعریف دانش :

دامنه تعاریف ارائه شده در مورد دانش ، از كاربردی تا مفهومی و فلسفی و از نظر هدف ، محدود تا گسترده را شامل می‌شود . برخی تعاریف دانش به شرح زیرند :

Ø       دانش ، اطلاعات كاربردی و سازماندهی شده برای حل مسائل است . (ولف)

Ø       دانش ، اطلاعاتی سازماندهی و تجزیه‌وتحلیل‌شده است كه می‌تواند قابل‌درك و نیز كاربردی برای حل مساله و تصمیم‌گیری باشد . (تورین)

Ø       دانش ، شامل حقایق و باورها ، مفاهیم و اندیشه‌ها ، قضاوتها و انتظارات ، متدولوژی (روش‌شناسی) یا علم اصول و نحوه انجام فنون است . (ویگ)

Ø       دانش ، مجموعه‌ای از نگرشها ، تجربیات و مراحلیست كه به صورت درست و صحیح ، كنار یكدیگر قرار گرفته‌اند ؛ ازین‌رو راهنمای مناسبی برای افكار ، رفتارها و ارتباطات می‌باشد . (روم.ون دراسپك و اسپیكروت)

Ø       دانش ، استدلال در باب اطلاعات و داده‌ها برای دستیابی به كارایی ، حل مسائل ، تصمیم‌گیری ، یادگیری و آموزش است . (بكمن)

Ø       دانش سازمانی ، اجتماعی از سرمایه‌های متمركز انسانی ، سرمایه‌های استعدادهای فكری و سرمایه‌های ساختار می‌باشد . (بروكینگ)

Ø       دانش سازمانی ، به اطلاعات پردازش‌ شده و جاسازی شده از جریانات عادی و مراحلی كه قابلیت اقدام دارند و نیز دانش به دست آمده به وسیله سیستمهای سازمانی ، مراحل ، تولیدات ، قوانین و فرهنگ اطلاق می‌گردد .

تعاریف فوق و مفاهیم بكار رفته در آنها به خوبی بیانگر نقش پراهمیت دانش در برنامه‌ریزیها ، تصمیم‌گیریها و پیاده‌سازی راهكارها در راستای حل مسائل گوناگون می‌باشند و این خود ، توجه ما را به موضوع مدیریت دانش معطوف می‌دارد ؛ در این راستا در گام آتی با مدیریت دانش آشنا خواهیم شد ...


كمی بیش از ده سال از عمر ابداع مفهوم كلی مدیریت دانش می‌گذرد و در این مدت ، تعاریف گوناگونی در این خصوص ارائه گردیده كه هر یك ابعادی از این موضوع را نمایش می‌دهند . در این گام به بیان مهمترین این تعاریف می‌پردازیم :

Ø       مدیریت دانش ، كسب دانش درست برای افراد مناسب در زمان صحیح و مكان مناسب است ، به‌گونه‌ایكه آنان بتوانند برای دستیابی به اهداف سازمان ، بهترین استفاده را از دانش ببرند . (پت‌رش)

Ø       مدیریت دانش ، بنایی سنجیده ، صریح و اصولی برای تجدید و استفاده از دانش در جهت افزایش تاثیر و بازگشت دانش مربوط به سرمایه دانشی است . (ویگ)

Ø       مدیریت دانش ، شامل مراحل تسخیر اجتماع دیدگاههای خبرگان و متخصصان یك شركت در هر جاییكه باشند (در بانك اطلاعاتی ، بر روی كاغذ و یا در اندیشه نیروها) و پخش آن در هر جاییكه به سود بیشتری بینجامد ، می‌باشد . (هی بار)

Ø       مدیریت دانش ، با تجزیه‌وتحلیل و شناسایی دانش لازم و سودمند درگیر بوده و در پی برنامه‌ریزی چندبعدی و كنترل مناسب در توسعه سرمایه‌های دانش ، در جهت برآورده كردن اهداف سازمانیست . (مكنتاش)

Ø       مدیریت دانش ، خط‌مشی‌های اصولی را برای یافتن ، درك كردن و استفاده از ارزش و ایجاد ارزش ، معین می‌نماید . (ادل)

Ø       مدیریت دانش ، رسمی‌سازی و دسترسی به تجربه ، دانش و دیدگاههای استادانه را كه قابلیتهای جدید ، قدرت كارایی بالاتر ، تشویق نوآوری و افزایش ارزش مشتری را در پی داشته باشند ،‌ هدف قرار می‌دهد . (بكمن)

Ø       مدیریت دانش ، دانستن ارزش دانش ، فهم اطلاعات سازمان ، استفاده از سیستمهای تكنولوژی اطلاعات و ارتباطات به منظور حفظ ، استفاده و كاربرد دوباره دانش می‌باشد . (مدیریت اسناد ، OIC)

Ø       مدیریت دانش ، مدیریت اطلاعات و داده به همراه مهار تجربیات ضمنی و نهایی افراد جهت تسهیم ، استفاده و توسعه توسط سازمان است كه به بهره‌وری بیشتر سازمان منجر می‌گردد . (KMTOOL)

Ø       مدیریت دانش ، برای برآورده‌سازی نیازهای سازمانی از قبیل سازگاری ، بقا و توانایی منحصر بفرد در برابر تغییرات پیوسته و روزافزون می‌باشد . مدیریت دانش شامل فرایندهای سازمانی است كه به دنبال پیوستن و نیروزایی ظرفیتهای عملیاتی اطلاعات ، داده‌های تكنولوژیهای اطلاعاتی و ظرفیت نوآوری و خلاقیت انسان می‌باشند . (شبكه بیزتك)

لازم است تا به مدیریت دانش به عنوان یك طرح مدیریتی یكپارچه نگریسته شود كه بر هدفهای استراتژی تمركز دارد ، بر محورهای كسب و كار حركت می‌نماید و از تكنولوژی اطلاعات یاری می‌گیرد .

در مدیریت دانش می‌باید كل‌نگری مدنظر قرار گیرد ؛ بدین معنا كه نظریه‌پردازی صرف ، بدون در نظر گرفتن نحوه كاربرد آن در عمل ؛ یا به عكس ، تنها توجه به عمل و تمركز بر یك مساله خاص ، هر دو كل‌نگری در خصوص مدیریت دانش را تضعیف می‌نمایند .

با ارائه تعریف جامع ذیل كه متمركز بر انسان ، ساختار و فناوری بوده و كاربردی نیز می‌باشد ، این گام را به پایان می‌بریم :

مدیریت دانش ، فرایند كشف ، كسب ، توسعه و ایجاد ، نگهداری ، ارزیابی و بكارگیری دانش مناسب در زمان مناسب توسط فرد مناسب در سازمان است كه از طریق ایجاد پیوند میان منابع انسانی ، فناوری اطلاعات و ارتباطات و ایجاد ساختاری مناسب برای دستیابی به اهداف سازمانی صورت پذیرد .

در گام آتی از دلایل اهمیت مدیریت دانش خواهیم گفت ...


برخورد هوشمندانه با منابع دانش ، عاملی موثر و مهم در موفقیت سازمانها به شمار می‌رود . در این گام بصورت خلاصه عواملی را كه بر اهمیت مدیریت دانش دلالت می‌نمایند را بر می‌شمریم .
در بیان دلایل اهمیت مدیریت دانش به موارد زیر را مورد توجه قرار می‌دهیم :

1- دانش موتور تولیدكننده درآمد است .

2- دانش یك دارایی مهم و استراتژیك سازمانیست .

3- رشد روزافزون مشاغلی كه بر پایه ایجاد و استفاده از دانش قرار دارند .

4- همگرایی فناوریهای اطلاعات و ارتباطات و ظهور ابزارهای نوین در این زمینه .

5- كاهش شكاف علمی - اقتصادی میان كشورهای غنی و فقیر .

6- اشتغال‌زایی ؛ بگونه‌اییكه به عنوان نمونه ، در سال 2002 هشتاد درصد شاغلان در پستهای مرتبط با دانش ، در كارهای خدماتی سازمانهای پیشرفته ، مشغول به كار بوده‌اند .

7- ایجاد ارزش افزوده قابل توجه با بكارگیری مدیریت دانش .

و اما نبود مدیریت دانش در سازمان ، مشكلات و زیانهایی نظیر موارد ذیل به همراه خواهد داشت :

1- عدم وجود نشانه‌های ابداع و ابتكار .

2- عدم اولویت‌بندی و استفاده از انواع دانش .

3- عدم مشاهده دانش خارجی .

4- عدم جذب دانشگرهای جدید .

5- عدم استفاده از مدیریت سیستمهای اطلاعاتی .

6- مخفی و سیاسی كردن اطلاعات .

7- ایجاد شكاف در سازمان در نتیجه ایجاد فاصله كارشناسان .

8- احتكار دانش به جای ازدیاد آن .

9- فراموش شدن موارد مهم و اساسی سازمان .

10- استفاده محدود از دانشهای موجود .

11- نبود مستندات در خصوص تجربیات به دست آمده .

12- سیستم انگیزشی نامناسب برای تسهیم دانش و توسعه آن .

و بسیاری موارد اینچنینی دیگر كه بر اهمیت بكارگیری مدیریت دانش دلالت نموده‌اند .


كمتر فعالیتی را می‌توان یافت كه عاری از هر گونه عامل تهدیدكننده‌ای باشد ؛ از اینرو حفظ و صیانت از نیروی انسانی به عنوان رسالتی مهم مطرح می‌گردد و در این بین بخش عمده‌ای از مواردی كه سلامت جسمی و روحی كاربران را به خطر می‌اندازد مربوط به شرایط ارگونومی محیطهای كاری می‌باشد . ارگونومی در لغت به معنای قانون كار (در حقیقت Ergo به معنی كار و Nomos  به معنی قوانین و اصول می‌باشند) و در عمل به مفهوم تطابق و سازگاری محیط كار ، ابزار كار و شرایط كار با تواناییهای جسمی و روانی انسانهاست . ارگونومی یا مهندسی فاكتورهای انسانی دانشی است كاربردی مركب از علوم پایه مختلف از جمله فیزیولوژی روانشناسی ، فیزیك ، مكانیك ، طراحی ، آمار ، ریاضی ، جامعه‌شناختی ، مدیریت و بسیاری موارد دیگر ؛ این علوم در كنار هم اصول ارگونومی را شكل داده و به طراحی بهتر سازمان در جهت بهره‌ور بودن كمك نموده و میزان رفاه و سازگاری انسانها را با محیط كار را به طرز چشمگیری افزایش می‌دهند .

ارگونومی با ارزیابی قابلیتها و محدودیتهای انسان (بیومكانیك و آنتروپومتری) ، استرسهای كاری و محیطی (فیزیولوژی كار و روانشناسی صنعتی ) ، نیروهای استاتیك و دینامیك روی بدن انسان (بیومكانیك) ، احتیاط (روانشناسی صنعتی) ، خستگی (فیزیولوژی كار و روانشناسی صنعتی) ، طراحی و آموزش و طراحی ایستگاه كاری و ابزارها (آنتروپومتری و مهندسی ) سر و كار دارد .

اصول ارگونومی در صنعت عبارتند از :

1- طراحی تغییر ، جایگزینی و نگهداری تجهیزات برای ارتقای بهره‌وری ، زندگی كاری و كیفیت تولید .

2- طراحی و تغییر فضاهای كاری و جانمایی كاری برای سهولت و سرعت عملیات خدمات و نگهداری .

3- طراحی و تغییر روشهای كاری شامل اتوماسیون و تخصیص وظیفه بین اپراتور و ماشین .

4- كنترل فاكتورهای فیزیكی (گرما ، سرما ، صدا ، ارتعاش ، نور) در محل كار برای تولید بهتر و ایمنی كاركنان .

با توجه به آنچه تاكنون بیان نمودیم حیطه‌های عملكردی ارگونومی را می‌توان به شرح زیر خلاصه نمود :

1- بررسی میزان توانمندی شاغلین با توجه به نوع كار و انرژی مصرفی .

2- مطالعه ابعاد فیزیكی بدن (آنتروپومتری) و كاربرد این دسته از اطلاعات در طراحی ایستگاههای كاری .

3- طراحی ارگونومیك ابزارهای دستی .

4- طراحی ایستگاههای كار نشسته ، ایستاده ، یا توام و آنالیز سیستم انسان ـ ماشین .

5- بررسیهای روانشناختی از دیدگاه نحوه ارتباط بین افراد .

6- تعیین رژیمهای كار و استراحت (زمانهای استراحت و مدت انجام كار) .

7- بررسی روشهای حمل دستی كالا و طراحی خطوط بسته‌بندی و بارگیری دستی .

8- بررسی صدمات اسكلتی عضلانی مرتبط با كار و آنالیز وضعیتهای بدنی .

9- بیومكانیك شغلی .

10- ارگونومی و كار در منزل .

11- كاربرد بهینه رنگ و موسیقی در محیطهای كار .


سیستم‌های پیچیده اجتماعی تعداد زیادی از مسائل دارای طبیعت تركیباتی را پیش روی ما قرار می‌دهند . مسیر كامیونهای حمل‌ونقل باید تعیین شود ، انبارها یا نقاط فروش محصولات باید جایابی شوند ، شبكه‌های ارتباطی باید طراحی شوند ، كانتینرها باید بارگیری شوند ، رابط‌های رادیویی می‌بایست دارای فركانس مناسب باشند ، مواد اولیه چوب ، فلز ، شیشه و چرم باید به اندازه‌های لازم بریده شوند ؛ از این دست مسائل بی‌شمارند . تئوری پیچیدگی به ما می گوید كه مسائل تركیباتی اغلب پلی‌نومیال(Polynomial) نیستند . این مسائل در اندازه‌های كاربردی و عملی خود به قدری بزرگ هستند كه نمی‌توان جواب بهینه آنها را در مدت زمان قابل پذیرش به دست آورد . با این وجود ، این مسائل باید حل شوند و بنابراین چاره‌ای نیست كه به جوابهای زیر بهینه بسنده نمود ؛ به گونه‌ای كه دارای كیفیت قابل پذیرش بوده و در مدت زمان قابل پذیرش به دست آیند .

چندین رویكرد برای طراحی جوابهای با كیفیت قابل پذیرش تحت محدودیت زمانی قابل پذیرش پیشنهاد شده است . الگوریتم‌هایی هستند كه می‌توانند یافتن جوابهای خوب در فاصله مشخصی از جواب بهینه را تضمین كنند كه به آنها الگوریتم‌های تقریبی می‌گویند . الگوریتم‌های دیگری هستند كه تضمین می‌دهند با احتمال بالا جواب نزدیك بهینه تولید كنند كه به آنها الگوریتم‌های احتمالی گفته می‌شود . جدای از این دو دسته ، می‌توان الگوریتم‌هایی را پذیرفت كه هیچ تضمینی در ارائه جواب ندارند اما بر اساس شواهد و سوابق نتایج آنها ، به طور متوسط بهترین تقابل كیفیت و زمان حل برای مسئله مورد بررسی را به همراه داشته‌اند ؛ به این الگوریتم‌ها، الگوریتم‌های هیوریستیك گفته می‌شود .

در گام آتی هیوریستیكها را تعریف خواهیم نمود ...


هیوریستیك‌ها عبارتند از معیارها ، روشها یا اصولی برای تصمیم‌گیری بین چندین خط‌مشی و انتخاب اثربخش‌ترین برای دستیابی به اهداف موردنظر . هیوریستیك‌ها نتیجه برقراری اعتدال بین دو نیاز هستند : نیاز به ساخت معیار‌های ساده و در همان زمان توانایی تمایز درست بین انتخاب‌های خوب و بد .

یك هیوریستیك می‌تواند حسابی سرانگشتی باشد كه برای هدایت یك دسته از اقدامات به كار می‌رود . برای مثال ، یك روش مشهور برای انتخاب طالبی رسیده عبارتست از فشار دادن محل اتصال به ریشه از یك طالبی نامزد انتخاب و سپس بو كردن آن محل ؛ اگر بوی آن محل مانند بوی داخل طالبی باشد آن طالبی به احتمال زیاد رسیده است . این قاعده سرانگشتی نه تضمین می‌كند كه تنها طالبی‌های رسیده به عنوان نامزد انتخاب شوند و نه تضمین می‌كند كه طالبی‌های رسیده آزمایش‌شده ، رسیده تشخیص داده شوند اما به هر حال این روش ، اثربخش‌ترین روش شناخته شده است .

به عنوان مثالی دیگر از استفاده هیوریستیك‌ها ، یك استاد بزرگ شطرنج را در نظر بگیرید كه با انتخاب بین چندین حركت ممكن روبرو شده است . وی ممكن است تصمیم بگیرد كه یك حركت خاص ، اثربخش‌ترین حركت خواهد بود زیرا موقعیتی فراهم می‌آورد كه به نظر می‌رسد بهتر از موقعیت‌های حاصل از حركت‌های دیگر باشد . به كارگیری معیار به نظر می‌رسد خیلی ساده‌تر از تعیین دقیق حركت یا حركاتی خواهد بود كه حریف را مجبور به مات كند . این واقعیت كه اساتید بزرگ شطرنج همواره پیروز بازی نخواهند بود نشان دهنده این است كه هیوریستیك‌های آنها انتخاب اثربخش‌ترین حركت را تضمین نمی‌كنند . نهایتا‏ً وقتی از آنها خواسته ‌می‌شود كه هیوریستیك خود را تشریح نمایند آنها فقط توصیفی ناقص از قواعدی ارائه می‌دهند و به نظر خود آنها ، انجام آن قواعد از توصیف آنان ساده‌تر است .

خاصیت هیوریستیك‌های خوب این است كه ابزار ساده‌ای برای تشخیص خط‌مشی‌های بهتر ارائه دهند و در حالی كه به صورت شرطی لازم ، تشخیص خط‌مشی‌های اثربخش را تضمین نمی‌كنند اما اغلب به صورت شرط كافی این تضمین را فراهم ‌آورند . بیشتر مسائل پیچیده نیازمند ارزیابی تعداد انبوهی از حالت‌های ممكن برای تعیین یك جواب دقیق می‌باشند . زمان لازم برای یافتن یك جواب دقیق اغلب بیشتر از یك طول عمر است . هیوریستیك‌ها با استفاده از روش‌هایی كه نیازمند ارزیابی‌های كمتر هستند و جوابهایی در محدودیت‌های زمانی قابل قبول ارایه می‌نمایند ، دارای نقشی اثربخش در حل چنین مسائلی خواهند بود .

در گام آتی انواع الگوریتم‌های هیوریستیك را بیان خواهیم نمود ...


در حالت كلی سه دسته از الگوریتم‌های هیوریستیك قابل تشخیص است:

1-       الگوریتم‌هایی كه بر ویژگی‌های ساختاری مساله و ساختار جواب متمركز می‌شوند و با استفاده از آنها الگوریتم‌های سازنده یا جستجوی محلی تعریف می‌كنند .

2-       الگوریتم‌هایی كه بر هدایت هیوریستیك یك الگوریتم سازنده یا جستجوی محلی متمركز می‌شوند به گونه‌ای كه آن الگوریتم بتواند بر شرایط حساس (مانند فرار از بهینه محلی) غلبه كند . به این الگوریتم‌ها ، متاهیوریستیك گفته می‌شود .

3-       الگوریتم‌هایی كه بر تركیب یك چارچوب یا مفهوم هیوریستیك با گونه‌هایی از برنامه‌ریزی ریاضی (معمولا روشهای دقیق) متمركز می‌شوند .

هیوریستیك‌های نوع اول می‌توانند خیلی خوب عمل كنند (گاهی اوقات تا حد بهینگی) اما ممكن است در جواب‌های دارای كیفیت پایین گیر كنند . همان طور كه اشاره شد یكی از مشكلات مهمی كه این الگوریتم‌ها با آن روبرو می‌شوند افتادن در بهینه‌های محلی است ، بدون اینكه هیچ شانسی برای فرار از آنها داشته باشند . برای بهبود این الگوریتم‌ها از اواسط دهه هفتاد ، موج تازه‌ای از رویكردها آغاز گردید . این رویكردها شامل الگوریتم‌هایی است كه صریحا یا به صورت ضمنی تقابل بین ایجاد تنوع جستجو (وقتی علائمی وجود دارد كه جستجو به سمت مناطق بد فضای جستجو می‌رود) و تشدید جستجو (با این هدف كه بهترین جواب در منطقه مورد بررسی را پیدا كند) را مدیریت می‌كنند .

این الگوریتم‌ها متاهیوریستیك نامیده می‌شوند . از بین این الگوریتم‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره كرد:

  • بازپخت شبیه‌سازی شده .

  • جستجوی ممنوع .

  • الگوریتم‌های ژنتیك .

  • شبكه‌های عصبی مصنوعی .

  • بهینه‌سازی مورچه‌ای یا الگوریتم‌های مورچه .


تعداد کل صفحات: 24  |  ...  7  8  9  10  11  12  13  ...  
 پیرامون سایت

پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران در سال 1384 با هدف دستیابی آسان و رایگان پژوهشگران عرصه مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی ایران به متون و مقالات تخصصی شکل گرفت ؛ این تلاش مرهون تخصص و کارآمدی محققین این حوزه است که ذکر نام آنها در کنار آثارشان تنها راه سپاسگزاری ما در این ساختار مجازی است

مصطفی هاشم زاده


آمار سایت
کل بازدیدها:
بازدید امروز:
بازدید دیروز:
بازدید این ماه:
بازدید ماه قبل:
آخرین بازدید:
تعداد کل پست ها:
آخرین بروز رسانی:

آرشیو مطالب
  تیر 1390 (4)
  خرداد 1390 (1)
  فروردین 1390 (3)
  آبان 1389 (1)
  مهر 1389 (7)
  فروردین 1389 (1)
  اسفند 1388 (2)
  بهمن 1388 (11)
  دی 1388 (2)
  آذر 1388 (1)
  آبان 1388 (1)
  مرداد 1388 (3)
  تیر 1388 (4)
  اردیبهشت 1388 (2)
  اسفند 1387 (1)
  بهمن 1387 (2)
  دی 1387 (1)
  آذر 1387 (3)
  آبان 1387 (4)
  مهر 1387 (1)
  شهریور 1387 (6)
  مرداد 1387 (4)
  تیر 1387 (5)
  خرداد 1387 (1)
  اردیبهشت 1387 (1)
  فروردین 1387 (1)
  اسفند 1386 (1)
  بهمن 1386 (3)
  دی 1386 (3)
  آبان 1386 (3)
  مهر 1386 (1)
  شهریور 1386 (2)
  مرداد 1386 (104)
  تیر 1386 (47)
 لیست آرشیوها

جستجو در سایت
 


wwwieir
Google