تكنیك EFMEA چیست؟

(Expanded FMEA)

در استفاده از تكنیك FMEA، تله‌های مرسومی وجوددارد. EFMEA روشی است كه به‌منظور توسعه و بهبود اثربخشی FMEA تهیه شده و دو مشكل عمده ذیل را حل می‌كند.

1. اولویت‌بندی RPN

2. مقایسه راه‌حل‌ها و اقدامات اصلاحی

اولویت‌بندی RPN

این امر بدیهی است كه امكانات و راه‌حل‌ها به RPNهای بزرگتر تخصیص می‌یابند.
اغلب فعالیت‌ها در FMEA در قبال RPNهای محاسبه شده عبارتند از:

1. تیم برای كاهش ریسك‌های محاسبه شده RPNهای بزرگتر باید اقدامات اصلاحی را انجام دهد
2. تشریح اقدامات اصلاحی درباره 20 تا30 درصد عللی كه با RPNهای بزرگتر در ارتباط هستند.

یكی از راه‌حل‌های اولیه برای تجزیه و تحلیل RPN، استفاده از دیاگرام پارتو به‌منظور محدود كردن اقدامات اصلاحی برای تمركز توجهات بر RPN بالا و بزرگترین عوامل بروز اشكال است.

سوال اصلی این است كه چگونه می‌توانیم درخصوص RPNهای بحرانی تصمیم گرفته و بلافاصله وارد عمل شویم؟ پاسخ سوال، استفاده ازتجزیه و تحلیل توزیع مقادیر RPN است. برای این كار، از تكنیك‌های آماری استفاده كرده و با استفاده از ابزار آماری ساده و اثربخش، به تجزیه و تحلیل RPN می‌پردازیم.
یكی از این ابزار، نمایش گرافیكی از RPNهای مرتب شده است و به گراف (Scree-Plot) مرسوم است. در نمودار یادشده، مقادیر RPN از كوچكترین به بزرگترین مرتب شده و سپس خطی از بین این نقاط عبور داده می‌شود و وقتی آن را از راست نگاه می‌كنیم، شبیه پایین آمدن از یك صخره است.
در نمودار یاد شده و در قسمت مربوط به خط شماره یك، RPNها نیازمند اقدامات فوری نیستند، اما در قسمت دوم نمودار، با پرش RPN مواجه هستیم (خط شماره 2). RPNهای توزیع شده در اطراف این خط نیازمند اقدامات فوری هستند.

شكل 2: نمودار Scree- Plot

مقایسه راه‌حل‌ها و اقدامات اصلاحی

همان‌گونه كه قبلاً نیزمطرح شد، هدف به‌ترتیب اولویت، كاهش رتبه شدت (با تغییر در طراحی)، سپس كاهش رتبه وقوع و در نهایت رتبه تشخیص است.

در تعیین اولویت برای انجام اقدامات اصلاحی، اعضای تیم اغلب به وفاق و همراهی دست نمی‌یابند.
EFMEA روشی است برای تعیین اقدامات اصلاحی بهینه. در این روش، ارزیابی تواماً امكان انجام یك اقدام اصلاحی و RPN پیش‌بینی شده منتج از انجام اقدام اصلاحی به‌عمل می‌آید. تخمین امكان انجام اقدام اصلاحی به رویكردی چندوجهی وابسته است.این رویكرد، شامل چگونگی انجام اقدام اصلاحی تحت شرایط موجود نظیر (ایمنی، هزینه، منابع موردنیاز، زمان، نیازمندی‌های قابلیت اطمینان، كیفیت، ساختار سازمانی، مقاومت پرسنل و غیره) است.

علاوه‌بر این EFMEA، شانس موفقیت در كاهش RPN و احتمال بروز برخوردهای غیردلخواه روی افراد، سیستم، محصول، فرایند و یا محیط را به‌عنوان نتیجه انجام یك اقدام اصلاحی در نظر می‌گیرد. مشابه روش‌های پیش‌گفته در FMEA، رتبه امكان انجام اقدام اصلاحی را با فاكتور F نمایش می‌دهیم. واین فاكتور نیز دارای یك جدول پیشنهادی جهت تعیین عدد موردنظر است. F از عدد 1 در بهترین حالت تا عدد 10 در بدترین حالت رتبه‌بندی می‌شود.

تكنیك EFMEA در پی اولویت‌بندی راهكارهای مختلف است. تصمیم نهایی یعنی انتخاب اقدام اصلاحی بهینه وابسته به نتیجه شاخص زیر است:

نسبت محاسبه‌شده فوق به نام LTB به معنی (بزرگتر، مهمتر) به این معنی است كه اقدامات اصلاحی قابل انجام به نسبت‌های بزرگتر تخصیص می‌یابند. این روشی جایگزین برای ارزیابی و انجام اقدام براساس شاخص RPN است.

جدول رتبه‌بندی امكان‌سنجی - فاكتور F

جدول 2: مثالی نمونه

تخمین امكان انجام اقدام می‌تواند به‌صورت میانگین حسابی ارزش پارامترهای وابسته به امكان انجام اقدام درنظر گرفته شود.

براساس شاخص LTB، اولویت اقدامات اصلاحی ابتدا تغییر در دمای فرایند، سپس تغییر در مواداولیه و در نهایت تغییر در فشار فرایند است.

وضعیت جاری :C

وضعیت مورد انتظار :E

نویسنده : حمید بهنیا

منابع:

1. Zignund Bluband "Expanded FMEA", WWW. aldservice. Com, 2002.

2. Carl D. Tarum "Failure Modes, Effects, and Financial Risk Analysis", SAEworld congress, Detroit Michigan, 2001.

3. D.H. Stamatis, "Failure Modes and Effect Analysis, FMEA, From theory to Exection" by ASQ Quality press (USA) 1995.

4. مهربان رضا، "تجزیه و تحلیل حالات خطا و آثار ناشی از آن"، نشر پیكان، 1380.