تبلیغات
.::پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران|سایت مرجع مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی كشور::. - رویكردهای ارزیابی پروژه‌ها و طرح‌های سرمایه‌گذاری - بخش اول
تبلیغات

منوی اصلی

فهرست موضوعی
 تعریف مهندسی صنایع (3)
 تاریخچه مهندسی صنایع (14)
 اصول مهندسی‌ صنایع (5)
 گرایشهای مهندسی صنایع (6)
 کلیدواژه مهندسی صنایع (12)
 نرم‌افزار مهندسی صنایع (7)
 ارگونومی (1)
 الگوبرداری تطبیقی (6)
 برنامه‌ریزی منابع سازمانی (4)
 پژوهش در عملیات (4)
 تفکر ناب (2)
 تولید ناب (5)
 تئوری بهینه‌سازی (1)
 حسابداری مدیریت (3)
 شش سیگما (5)
 طرح‌ریزی‌واحدهای‌صنعتی (1)
 صنایع خودروسازی (22)
 کارشناسی ارشد (8)
 مبانی سازمان و مدیریت (11)
 مدیریت استراتژیک (2)
 مدیریت پروژه (26)
 مدیریت تکنولوژی (3)
 مدیریت تعارض (1)
 مدیریت تغییر (1)
 مدیریت دانش (11)
 مدیریت ریسک (3)
 مدیریت زنجیره تامین (10)
 مدیریت کیفیت (23)
 مدیریت منابع انسانی (9)
 مهندسی ارزش (4)
 مهندسی مجدد (10)
 مهندسی معکوس (3)
 نگهداری و تعمیرات (8)
 هیوریستیک‌ها (3)
 عمومی (5)
 TRIZ (4)
 RFID (2)

نظرسنجی

کاربر محترم ، پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران به چه میزان توانسته است در ارتقای سطح و افزایش دانش شما در زمینه مهندسی صنایع و مفاهیم مرتبط آن موثر عمل نماید ؟




 

بودجه‌بندی سرمایه‌ای، شامل فرایند منظم برنامه‌ریزی برای آن دسته از هزینه‌های سرمایه‌ای است كه بازده آنها از یك سال تجاوز می‌كند و در واقع، هزینه‌كردن وجوه جاری است با پیش‌بینی سود نقدی آینده كه از آن در سطوح مختلف سازمان استفاده می‌شود. بودجه‌بندی سرمایه‌ای، یكی از فرایندهای كاری مهم مدیران است زیرا با سرمایه‌گذاری مبالغ عمده سروكار داشته و هرگونه اشتباهی در این فرایند، منجر به زیان‌هایی عمده می‌شود. این فرایند با پیش‌بینی انواع طرح‌های سرمایه‌گذاری و سپس براورد انواع درامدها و هزینه‌های هر طرح، شروع و با گزینش بهترین طرح و سپس ارزیابی طرح انتخاب شده، خاتمه می‌یابد. بودجه‌بندی سرمایه‌ای نیاز به همكاری گسترده تمامی مدیران سطوح مختلف سازمان و جمع‌آوری اطلاعات فراوان دارد. پس از براورد گردش وجوه نقد، نوبت به استفاده از روش‌های ارزیابی طرح‌های سرمایه‌گذاری شامل دوره بازگشت سرمایه، معكوس دوره بازگشت سرمایه، خالص ارزش فعلی، شاخص سودآوری، نرخ بازده داخلی و نرخ بازده حسابداری می‌رسد. به دلیل عدم قطعیت در براوردهای گردش آتی وجوه نقد، مدیران از روش‌های تحلیل مخاطره كیفی و كمی استفاده می‌كنند. تكنیك شبیه‌سازی و درخت تصمیم‌گیری نیز روش‌هایی موثر برای واردسازی اثرات ابهامات موجود در براورد خالص گردش وجوه نقد مورد استفاده در ارزیابی تصمیمات آینده است.

نویسندگان : سیدمحمدرضا حسینی ، علی خوزین
(اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علی‌آباد كتول)

مبانی بودجه‌بندی سرمایه‌ای

بودجه‌بندی را فرایند تخصیص منابع محدود به نیازهای نامحدود می‌دانند. مجموع كوشش‌هایی كه صرف تدوین و تخصیص منابع می‌شود، به منظور حداكثر استفاده از منابعی است كه معمولا در حد كفایت نبوده و در اصطلاح اقتصادی كمیاب هستند. بنابراین، در راه رسیدن به اهداف مطلوب ضرورت دارد به نحوی از هر یك از منابع محدود استفاده شود كه در تبدیل كل منابع به پول، بتوان گفت كه با حداقل هزینه، حداكثر استفاده صورت گرفته است. تضاد و برخورد این دو واقعیت، یعنی نامحدود بودن نیازها و محدود بودن منابع، انسان متفكر و اندیشمند را به این نتیجه‌گیری می‌رساند كه از منابع محدود باید به‌گونه‌ای برای رفع نیازهای نامحدود یاری گرفت كه حد متناسب رضایت به دست آید و این نخستین تصور بودجه است. ضرورت بودجه‌نویسی نیز از همین مسئله ناشی می‌شود.

دیدگاه‌ها، نظریه‌ها و تعاریف مختلفی در خصوص بودجه‌بندی سرمایه‌ای ارائه شده است. این تعاریف نیز متاثر از نظریه‌های اقتصادی در مورد سازمان‌ها بوده و دیدگاه‌های موجود در این زمینه نیز تحت‌تاثیر شرایط متفاوت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. در بررسی كلی می‌توان گفت كه نظام بودجه‌بندی به‌عنوان ابزاری مهم و حساس در برنامه‌ریزی، به موازات رشد و توسعه سازمان و جامعه، مراحل و تحولات مهمی را پشت سر گذاشته و امروزه به صورت نظام پیچیده فنی و مالی درآمده است. در تمامی ادوار تاریخ و بویژه دوره حاضر، واحدهای تجاری دائما مشغول تصمیم‌گیری در خصوص طرح‌های گسترش عملیات، جایگزینی، بهسازی و نوسازی تجهیزات، ماشین‌آلات و سایر دارایی‌های سرمایه‌ای بوده‌اند. این دارایی‌ها، بلندمدت بوده به طوری كه طی چندین سال دارای خدمت‌رسانی موثر هستند و در فرایندهای تجاری، اداری و تولیدی مورد استفاده قرار می‌گیرند. از طرفی شرایط اقتصادی به طور مداوم در حال تغییر است و حتی بهترین پیش‌بینی‌های مرتبط با عملیات آتی نیز با گذشت زمان تجدید‌نظرهایی را ایجاب می‌كند. به موازات تحصیل اطلاعات جدید در ارتباط با تقاضا برای محصولات واحد تجاری، تغییرات تكنولوژی و بهای تمام شده تولید، طرح‌های سرمایه‌گذاری نیز باید مورد بررسی مجدد قرار گیرند و در صورت لزوم تغییراتی در آنها اعمال گردد. اطلاعات جدید نه‌تنها راهنمایی برای مخارج سرمایه‌ای آتی محسوب می‌شود بلكه ارزیابی تصمیمات سرمایه‌گذاری گذشته را نیز تسهیل می‌كند. اطلاعات مربوط به موفقیت و سودآوری سرمایه‌گذاری‌های گذشته واحد تجاری، از چند لحاظ مفید است. این اطلاعات، بخش‌هایی از واحد تجاری را مشخص می‌كند كه نیاز تعهدات مالی بیشتری را داشته یا توقف پروژه‌هایی را كه به طور دائمی زیان‌ده است توصیه می‌نماید. نتایج حاصل از یك سرمایه‌گذاری معین، انعكاسی از عملكرد مدیرانی است كه به نحوی با پروژه سروكار داشته‌اند. سرانجام، اشتباهات و موفقیت‌های گذشته، راهنمای تشخیص نقاط ضعف و قوت فرایند بودجه‌بندی سرمایه‌ای نیز محسوب می‌شود.

اهمیت چنین تصمیم‌گیری‌های مربوط به بودجه‌بندی سرمایه‌ای از آنجا ناشی می‌شود كه نیازمند مبالغ عمده سرمایه‌گذاری بوده و هرگونه اشتباه در مرحله انتخاب طرح، طرح‌ریزی و ارزیابی سرمایه‌گذاری منجر به زیان‌های عمده و غیرقابل جبران می‌گردد. به هر حال منظور از بودجه‌ریزی سرمایه‌ای چگونگی مصرف منابع در طرح‌های سرمایه‌گذاری عمرانی و بلندمدت و شامل تعیین مقدار هزینه و درآمد دارایی‌های سرمایه‌ای و انجام تجزیه و تحلیل‌های لازم به منظور انتخاب نوع این دارایی‌ها است. فرایند بودجه‌ریزی سرمایه‌ای، به مدیران در انتخاب یا رد یك سرمایه‌گذاری و یا انتخاب یك طرح سرمایه‌گذاری از میان چند پروژه بلندمدت، كمك می‌كند. همچنین، می‌توان از تكنیك‌های آن به منظور بهینه‌سازی فعالیت‌ها و سودآوری یا عدم سودآوری آن‌ها استفاده كرد. منظور از یك طرح سرمایه‌گذاری، پروژه‌ای است كه در دوره‌های اولیه مالی مصرف‌كننده منابع مالی و وجوه نقد شركت بوده و پس از ورود به دوران بهره‌برداری، تا چندین سال دارای بازدهی نقدی است. اگر فرایند بودجه‌بندی سرمایه‌ای به نحوی صحیح انجام شود، منجر به حداكثر شدن ثروت صاحبان سهام و دستیابی به بازدهی مورد انتظار خواهد شد.

فرایند بودجه‌بندی سرمایه‌ای

بودجه‌های سرمایه‌ای معمولا برای مبنای پیش‌بینی‌های فروش محصولات، صرفه‌جویی در هزینه‌ها یا افزایش هزینه‌ها، تمامی مخارج دستیابی به ماشین‌آلات و تجهیزات لازم برای تولید محصولات به منظور فروش پیش‌بینی شده، تهیه می‌شود. البته فلسفه اصلی جمع‌آوری داده‌ها، دستیابی به اطلاعاتی در خصوص اقلام تفاضلی درامد و هزینه نقدی یا همان تفاوت بین جریانات نقدی قبل و بعد از پذیرش و اجرای طرح سرمایه‌گذاری است. بسیاری از اقلام منعكس در بودجه سرمایه‌ای، معمولا از طریق مدیران تولید و سایر مدیران ارشد و بر اساس بهترین براوردهای ایشان با توجه به عملكرد گذشته، وضعیت و پیش‌بینی‌های آتی، پیشنهاد می‌شود. این گونه پروژه‌های پیشنهادی همراه با اقلام و اطلاعات پشتیبان آن، به مدیریت سطح بالاتر واحد تجاری ارائه می‌شود تا مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد، اما در برخی موارد و بویژه هنگام انجام اقدامات استراتژیك نظیر توسعه سریع، یا ورود به بازارهای جدید، پروژه‌های سرمایه‌گذاری ممكن است به طور مستقیم توسط مدیریت سطح بالا نیز ارائه شود. بررسی و تجدید‌نظر در پروژه‌های سرمایه‌ای پیشنهادی، بحث‌ها و بررسی‌های طولانی را بین مدیران سطح بالا و سطح میانی و همچنین مدیران اجرایی ایجاب می‌كند كه در نهایت، به تهیه فهرست پروژه‌های مورد قبول می‌انجامد. طرح‌های قابل قبول مربوط به بودجه سرمایه‌ای برای تصویب نهایی به اركان ذیصلاح واحدهای تجاری تسلیم می‌شود. فرایند جریان اطلاعات و تصمیم‌گیری‌ها به میزان تمركز یا عدم تمركز سازمان و نحوه تقسیم اختیارات بستگی داشته و نیاز به تجزیه و تحلیل‌های مستمر دارد. در هر یك از روش‌های تجزیه و تحلیل، لازم است مخارج و منافع هر یك از فرصت‌های سرمایه گذاری مورد توجه قرار گیرد. روش‌های ارزیابی یاد شده مبتنی بر گردش نهایی وجوه نقد هر پروژه است. گردش نهایی وجوه نقد پروژه سرمایه‌گذاری عبارت است از تغییر در جمع گردش وجوه نقد واحد تجاری كه بر اثر قبول آن پروژه ایجاد می‌شود. روش تعیین و تحلیل گردش وجوه نقد حاصل از یك سرمایه‌گذاری را می‌توان در سه مرحله زیر خلاصه كرد:

1 . تعیین تغییر در گردش وجوه نقد واحد تجاری به دلیل تحصیل دارایی جدید و اجرای طرح سرمایه‌گذاری. این تغییر را می‌توان بر اساس روش مورد استفاده محاسبه كرد. در این محاسبه، كلیه تغییرات گردش وجوه نقد حاصل از تحصیل دارایی، سایر مخارج جانبی تحصیل، تغییر در سرمایه در گردش و فروش دارایی در پایان عمر مفید، باید در نظر گرفته شود.

2 . قرار دادن نتایج حاصل از محاسبات بند یك بالا كه زمان‌بندی و مبلغ گردش وجوه نقد را نشان می‌دهد.

3 . تجزیه و تحلیل گردش وجوه نقد با به‌كارگیری روش‌های خالص ارزش كنونی یا نرخ بازده داخلی و سایر معیارهای مورد نیاز، به منظور تصمیم‌گیری درباره قبول یا رد پروژه سرمایه‌ای.

گردش وجوه نقد معرف افزایش یا كاهش درامد و هزینه‌های نقدی توسط واحد تجاری است. هنگامی كه یك دارایی خریداری می‌شود، به تناسب قیمت آن، منابعی از دست می‌رود. گردش آتی وجوه نقد حاصل از یك دارایی، وجوه نقدی است كه در ارتباط با آن به دست می‌آید و به منظور پرداخت سود سهام به سهامداران و پرداخت بهره به اعتباردهندگان یا تامین مالی سرمایه‌گذاری‌های جدید، در دسترس واحد تجاری قرار می‌گیرد. گردش وجوه نقد مورد بحث، جریانی است از قدرت خرید كه از طریق به‌كارگیری دارایی مورد بحث ایجاد می‌شود و بنابراین، معیاری از بهره‌وری دارایی به شمار می‌آید. در اكثر سازمان‌ها، بودجه نقدی و گردش وجوه نقد از یكدیگر متمایز می‌شوند. بودجه نقدی، مبادلات نقدی پیش‌بینی شده را در دوره‌ای معین نشان می‌دهد. این بودجه، براوردی از دریافت‌ها و پرداخت‌های نقدی واحد تجاری است كه بر اساس تجزیه و تحلیل عملكرد گذشته و طرح‌های آینده آن واحد، تهیه شده است. بودجه‌بندی برای مقاصد طرح‌ریزی عملیات و تامین مالی مورد استفاده قرار می‌گیرد. پیش‌بینی گردش وجوه نقد واحد تجاری را می‌توان با استفاده از اطلاعات منعكس در بودجه نقدی تهیه كرد. لازم به یادآوری است كه برخلاف بودجه‌بندی، گردش وجوه نقد شامل آثار نقدی مبادلات سرمایه‌ای (نظیر پرداخت هزینه استقراض، سود سهام و اوراق قرضه و ...) نیست، اما منعكس‌كننده خالص گردش وجوه نقد مرتبط با دارایی‌های واحد تجاری (با یك دارایی یگانه) است كه می‌تواند در اختیار سرمایه‌گذاران واحد تجاری (سهامداران و اعتباردهندگان) قرار گیرد. هم‌چنین، گردش وجوه نقد غالباً برای پروژه سرمایه‌ای یگانه حساب می‌شود و در این محاسبه، كل واحد تجاری یا یك بخش تابعه آن مورد نظر نیست. گردش وجوه نقد برای ارزیابی مطلوبیت پروژه‌های سرمایه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد، در حالی كه معمولا بودجه نقدی در ارتباط با طرح‌ریزی كلی واحد تجاری به كار گرفته می‌شود.

روش‌های ارزیابی طرح‌های سرمایه‌گذاری

پس از براورد گردش وجوه نقد، به منظور تصمیم‌گیری درباره قبول یا رد پروژه‌های سرمایه‌ای و اطمینان از مطلوبیت مورد انتظار طرح، لازم است ارزیابی‌هایی با استفاده از برخی تكنیك‌ها (مشهورترین آن‌ها به شرح زیر است) به عمل آید:

دوره بازگشت سرمایه

معكوس دوره بازگشت سرمایه

استفاده از خالص ارزش فعلی (NPV)

استفاده از شاخص سودآوری (PI)

نرخ بازده داخلی (IRR)

نرخ بازده حسابداری

دوره بازگشت سرمایه: نشان‌دهنده سال‌های بعد از دوران سرمایه‌گذاری است كه اصل وجوه نقد سرمایه‌گذاری شده، بر اثر فعالیت‌های ناشی از طرح به داخل شركت جریان خواهد یافت. مثلا، اگر سرمایه‌گذاری اولیه در طرحی 6 میلیارد ریال و بازده نقدی سالانه آن تا 5 سال 2 میلیارد ریال باشد، دوره بازگشت سرمایه 3 سال خواهد بود؛ یعنی 3 سال طول می‌كشد تا اصل مبلغ سرمایه‌گذاری شده به سرمایه‌گذار برگشت شود. مزیت این روش، سادگی آن است و عیب آن در نظر نگرفتن ارزش زمانی پول و عدم توجه به بازدهی‌های پس از دوران بازگشت سرمایه و الگوی بازگشت سرمایه در دوران بازگشت سرمایه است. همچنین از دیگر مزیت‌های این معیار برای استفاده در تصمیم‌گیری (نسبت به سایر معیارهای ارزیابی) این است كه پس از پایان دوره بازیافت، ممكن است مخاطرات و ابهامات برخی از پروژه‌های سرمایه‌ای چنان زیاد باشد كه پیروی از روش دوره بازیافت، تدبیری مناسب برای پرهیز از مخاطرات توجیه‌ناپذیر، محسوب شود. همچنین، این روش در عمل همراه با دیگر روش‌هایی كه ارزش زمانی پول و گردش وجوه نقد بعد از دوره بازیافت را لحاظ می‌كنند به كار گرفته می‌شود.

معكوس دوره بازگشت سرمایه: این شاخص، حاصل تقسیم عدد یك بر دوره بازگشت سرمایه است. مثلا، اگر دوره بازگشت سرمایه طرحی 2 سال باشد معكوس دوره بازگشت سرمایه آن 5/0 است و اگر دوره بازگشت سرمایه طرحی 4 سال باشد، معكوس دوره بازگشت آن 25/0 خواهد بود. این روش، دارای همان مزایا و معایب روش دوره بازگشت سرمایه است با این تفاوت كه طرح دارای معكوس دوره بازگشت سرمایه بیشتر، مطلوب‌تر است. در صورت وجود بعضی شرایط نظیر طولانی‌بودن عمر پروژه (یا عمر مفید پروژه بیش از 2 برابر دوره بازیافت سرمایه باشد) معكوس دوره بازیافت سرمایه براوردی بسیاری تقریبی از نرخ بازده داخلی محسوب می‌شود.

روش خالص ارزش فعلی: منظور از روش خالص ارزش فعلی همان ارزش فعلی بازده‌های نقدی پس از كسر ارزش فعلی سرمایه‌گذاری‌های نقدی انجام شده است. این شاخص با استفاده از ورود و خروج جریانات نقدی طرح محاسبه می‌شود و در آن، برای محاسبه ارزش فعلی از یكی از نرخ‌های بهره بازار، نرخ هزینه سرمایه شركت، نرخ تامین مالی یا نرخ بازدهی مورد انتظار سرمایه‌گذار استفاده می‌شود. در این معیار، ارزش زمانی پول با استفاده از روش تنزیل در نظر گرفته می‌شود. اگر شركتی تنها با یك طرح سرمایه‌گذاری مواجه باشد، طرح سرمایه‌گذاری آن در صورتی قابل پذیرش است كه خالص ارزش كنونی آن بزرگ‌تر از صفر یا مثبت باشد. یعنی نرخ بازدهی چنین طرحی از نرخ بازدهی مورد انتظار سرمایه‌گذار بیشتر است. اگر خالص ارزش فعلی طرح برابر با صفر باشد، سرمایه‌گذاری در انتخاب آن بی‌تفاوت است. یعنی بازدهی طرح دقیقا برابر با نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذار است. اگر خالص ارزش فعلی طرح كمتر از صفر یا منفی باشد، چنین طرحی قابل پذیرش نیست زیرا بازدهی آن كمتر از بازدهی مورد انتظار سرمایه‌گذار است. همچنین اگر سرمایه‌گذار بخواهد بهترین طرح را از میان چند طرح سرمایه‌گذاری انتخاب كند، طرحی را انتخاب می‌كند كه خالص ارزش فعلی آن بزرگ‌تر باشد.

بخش دوم مقاله رویکردهای ارزیابی پروژه ها و طرحهای سرمایه گذاری

تاریخ: چهارشنبه 10 فروردین 1390 | ارسال پیام

 پیرامون سایت

پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران در سال 1384 با هدف دستیابی آسان و رایگان پژوهشگران عرصه مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی ایران به متون و مقالات تخصصی شکل گرفت ؛ این تلاش مرهون تخصص و کارآمدی محققین این حوزه است که ذکر نام آنها در کنار آثارشان تنها راه سپاسگزاری ما در این ساختار مجازی است

مصطفی هاشم زاده


آمار سایت
کل بازدیدها:
بازدید امروز:
بازدید دیروز:
بازدید این ماه:
بازدید ماه قبل:
آخرین بازدید:
تعداد کل پست ها:
آخرین بروز رسانی:

آرشیو مطالب
  اسفند 1392 (1)
  تیر 1390 (4)
  خرداد 1390 (1)
  فروردین 1390 (3)
  آبان 1389 (1)
  مهر 1389 (7)
  فروردین 1389 (1)
  اسفند 1388 (2)
  بهمن 1388 (11)
  دی 1388 (2)
  آذر 1388 (1)
  آبان 1388 (1)
  مرداد 1388 (3)
  تیر 1388 (4)
  اردیبهشت 1388 (2)
  اسفند 1387 (1)
  بهمن 1387 (2)
  دی 1387 (1)
  آذر 1387 (3)
  آبان 1387 (4)
  مهر 1387 (1)
  شهریور 1387 (6)
  مرداد 1387 (4)
  تیر 1387 (5)
  خرداد 1387 (1)
  اردیبهشت 1387 (1)
  فروردین 1387 (1)
  اسفند 1386 (1)
  بهمن 1386 (3)
  دی 1386 (3)
 لیست آرشیوها

جستجو در سایت
 


wwwieir
Google