تبلیغات
.::پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران|سایت مرجع مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی كشور::. - مطالب تاریخچه مهندسی صنایع
تبلیغات

منوی اصلی

فهرست موضوعی
 تعریف مهندسی صنایع (3)
 تاریخچه مهندسی صنایع (14)
 اصول مهندسی‌ صنایع (5)
 گرایشهای مهندسی صنایع (6)
 کلیدواژه مهندسی صنایع (12)
 نرم‌افزار مهندسی صنایع (7)
 ارگونومی (1)
 الگوبرداری تطبیقی (6)
 برنامه‌ریزی منابع سازمانی (4)
 پژوهش در عملیات (4)
 تفکر ناب (2)
 تولید ناب (5)
 تئوری بهینه‌سازی (1)
 حسابداری مدیریت (3)
 شش سیگما (5)
 طرح‌ریزی‌واحدهای‌صنعتی (1)
 صنایع خودروسازی (22)
 کارشناسی ارشد (8)
 مبانی سازمان و مدیریت (11)
 مدیریت استراتژیک (2)
 مدیریت پروژه (25)
 مدیریت تکنولوژی (3)
 مدیریت تعارض (1)
 مدیریت تغییر (1)
 مدیریت دانش (11)
 مدیریت ریسک (3)
 مدیریت زنجیره تامین (10)
 مدیریت کیفیت (23)
 مدیریت منابع انسانی (9)
 مهندسی ارزش (4)
 مهندسی مجدد (10)
 مهندسی معکوس (3)
 نگهداری و تعمیرات (8)
 هیوریستیک‌ها (3)
 عمومی (5)
 TRIZ (4)
 RFID (2)

نظرسنجی

کاربر محترم ، پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران به چه میزان توانسته است در ارتقای سطح و افزایش دانش شما در زمینه مهندسی صنایع و مفاهیم مرتبط آن موثر عمل نماید ؟




 

اهرام ثلاثه را حتما تاکنون بارها و بارها دیده‌اید و بی‌شک می‌دانید که یکی از عجایب هفتگانه جهان به شمار می‌آیند . آیا به دلیل این انتخاب اندیشیده‌اید ؟! آیا می‌دانید که  مهندسی پیچیده و اندیشمندانه‌ای که در ساخت آنها به کار رفته ، اهرام ثلاثه را به یکی از معظم‌ترین آثار تمدن بشری تبدیل ساخته‌است ؟! درست حدس زده‌اید ؛ نخستین  گامهای ملموس مهندسی را می توان در ساخت اهرام مصر دید که تاریخ آنها به قرنها پیش از میلاد مسیح باز می‌گردد .

مهندسین بین‌النهرین ( سرزمین مابین دجله و فرات در عراق کنونی ) نیز پی برده ‌بودند که برای ساخت ساختمانهای عمومی باید زمین را گود کنند و بدین ترتیب آغازین کاربردهای بیل در کندن زمین مرسوم شد .

از سوی دیگر ، مهندسین یونانی نیز نقش بسیار زیادی در امر مهندسی و بویژه در ساختمان سازی و مکانیک داشته‌اند ...

گرچه در این سوابق ، پیشینه بارزی از مهندسی صنایع به چشم نمی‌خورد ، اما کاربرد مهندسی صنایع در آنها نهفته و به سزاست ؛ در آن زمان هنوز تعریفی از مهندسی صنایع و حتی مهندسی وجود‌نداشته اما دست‌اندرکاران باستانی ما بی‌آنکه بدانند نخستین فعالیتهای مهندسی را پایه‌ریزی می‌کرده‌اند و هدف ما از بیان چنین مواردی نیز همین بوده تا دانسته‌ شود کوششهایی که ماهیت مهندسی داشته‌اند ریشه در اعماق تاریخ دارند و آغازشان صرفا به یک یا چندین قرن اخیر باز نمی‌گردد . پس از بیان این مقدمات گمان می‌کنید اغراق می شود اگر ادعا کنیم : انسان از بدو خلقت مهندس آفریده شده ‌است ؟!

با همه اینها طلیعه پیشرفت چشمگیر در علوم مهندسی به اواخر قرن هیجدهم میلادی باز می‌گردد : انقلاب صنعتی !

در گام‌های آتی و پس از تبیین مفهوم كار به تشریح این پدیده خواهیم پرداخت ...


كار ، حاصل‌جمع تمامی فعالیتهای فیزیكی و فكری انسان در جهت تولید كالاها و خدمات موردنیاز وی می‌باشد . هنگامی‌كه این فعالیت با هدف دریافت دستمزد انجام گیرد باید آن را كار یا شغل با دستمزد عنوان نمود . كار انسان ابتدایی برای اطمینان از حفظ و بقای خود  و مستلزم رویارویی وی با طبیعت بود . با گذشت زمان ، با انجام كارهای كشاورزی میان ارتباط مسقیم نتایج كار و رفع نیازهای فردی انسان فاصله افتاد كه به علت روند تكامل اقتصادی روزبه‌روز غیر مستقیم‌تر از پیش می‌شد .

این ارتباط با تبلور نخستین نظام معامله پایاپای بود كه منجر به پیشرفت اقتصاد پولی شد . به مرور با تقسیم كار و تخصصی كردن آن ، ارتباط مستقیم میان كار و نیازهای انسان فاصله افتاده و درك معنای نهایی كار از سوی او به صورت غیر مستقیم درآمده است . 

در دوران باستان كار به معنای فعالیت پَستی‌ بود كه برای افرادی پایینتر از یك شهروند تحصیلكرده و اشرافی در نظر گرفته می‌شد . در یونان باستان طبقات اشرافی طراحان دقیق فعالیتهایی بودند كه برتری خود را در انجام موفقیت‌آمیز آن در حوزه‌های نظامی و شهری به اثبات برسانند ؛ این فعالیتها به معنای انجام كارهای فیزیكی نبود ، بلكه كار توسط برده‌ها یا عوام به انجام می‌رسید . عوام جزو شهروندان آزاد بودند با این وجود مجبور بودند برای امرار معاش خود كار كنند ؛ از این‌رو نمی‌توانستند حتی بخشی از فعالیتهای خود را صرف فعالیتهای اجتماعی برتر همانند هنرآموزی یا تجارت كنند . بعدها ، تحت تاثیر تعالیم مسیحیت ، كار تعریف اجتماعی مثبت و ارزشمندی پیدا نمود .

در سفر پیدایش تورات آمده است كه دنیا در شش روز كار دقیق و پرزحمت خلق گردید و انسان به عنوان مظهر خداوند خوانده ‌شد تا نه‌تنها در كار خود ، بلكه در اعمال دیگر نیز ، در روز هفتم از خالق پیروی كند .   

كار فیزیكی و فكری ، هر دو به عنوان فضیلت اخلاقی محسوب می‌شدند ؛ این واقعیت كه بسیاری از جوامع اروپایی به عنوان جامعه كاری نامیده می‌شوند ، می‌تواند ثمره اصول اخلاقی كار در كلیسای پروتستان باشد كه از پایان قرن پانزدهم به بعد ، صرفنظر از طبقات اجتماعی گسترش یافته ‌است . بدین‌ترتیب ، مفاهیم ادیان الهی همچون اسلام كار را به عنوان برترین فعالیت ، مقدس و موجب نزدیكی انسان به خداوند می‌دانند .

در گام آتی با انقلاب صنعتی همراه خواهیم بود ...


در گام پیشین در بیان تاریخچه مهندسی به سرفصل جدیدی رسیده بودیم : انقلاب صنعتی ! براستی از انقلاب صنعتی به عنوان موج نوین پیشرفت تولید و صنعت چه می‌دانیم ؟!

در اواخر قرن هیجدهم فعالیتهای صنعتی توسعه بسیاری یافت ؛ ظهور اختراعات جدید به خصوص در زمینه صنعت نساجی همانند ماشین‌های ریسندگی ، دستگاه نختابی و دستگاه بافندگی برقی در این زمینه حائز‌ اهمیت بودند . از سوی‌ دیگر ، استفاده از موتور بخار این امکان را برای کارخانه ها فراهم ساخت تا روش کهن بهره جستن از آب به عنوان نیرو را کنار بگذارند . در کنار این و با گسترش اختراعات و توسعه تکنولوژی ، امکان استفاده از ماشین به جای انسان فراهم آمد و کارگاههای کوچک و سنتی جای خود را به کارخانه‌های بزرگتر و پیشرفته‌تر دادند و تولید دستی و محدود به تولید انبوه تبدیل گردید . این تحولات به واسطه وسعتی که داشت انقلاب صنعتی نامیده شد . تحت شرایط جدید اداره کارخانه‌ها دیگر به صورت سنتی امکان‌پذیر نبود ؛  با گذشت زمان و توسعه کارخانه‌ها ، نیاز به روشهای علمی جهت مدیریت این گونه واحدها افزایش یافت و بدینسان زمینه‌های لازم جهت شکل‌گیری و ظهور مهندسی صنایع فراهم آمد .

در کنار هم و از گذشته‌های دور به قرن حاضر نزدیک شده‌ایم ؛ داستان ما با تبلور مهندسی صنایع ادامه خواهد یافت ؛ در گام آتی پیشتازان تقسیم كار را خواهیم شناخت ...


همزمان با افزایش حجم تولید ، مساله تقسیم كار مطرح شد تا كارها تخصصی‌تر شده و بتوان كارگران را به كارهای متفاوتی واداشت . عموما تصور می‌شود روشهای تقسیم كار  ، در قرن بیستم و با تئوریهای مدیریت علمی شكل گرفتند اما باید دانست كه با شروع انقلاب صنعتی و تكاملش ، این‌گونه روشها نیز توسط بزرگانی چون آدام اسمیت به تدریج ابداع ‌گردیدند اما از آنجا كه كمیت محصولات در سطح پایینی بود ، تاثیر این متدها نیز چشمگیر نبود .

كریستوفر پولهم ، مخترع سوئدی را می‌توان نخستین به‌كارگیرنده روشهای تقسیم كار به شمار آورد ؛ از جمله اقدامات وی ساخت ماشینهای سكه‌زنی برای جرج اول پادشاه بریتانیا بود . كریستوفر پولهم از طرفداران سرسخت استفاده از نیروی بخار بود ؛ او می‌كوشید تا در كلیه مراكز صنعتی نیروی بخار را جانشین نیروی انسانی كارگران سازند و خود در سال 1700 كارخانه‌ای برای ساخت ماشین‌آلات بخاری ساخت كه با نیروی بخار كار می‌كرد .

اما كسی كه برای اولین بار به اصل تقسیم كار در دنیای جدید تولید ، صورتی گسترده و نظام‌یافته داد ، هنری فورد صنعت‌پیشه آمریكایی بود . فورد نخستین اتوموبیل خود را در سال 1893 ساخت كه دارای دو سیلندر بود و پس از آ‌نكه خودش آن را 1600 كیلومتر راند ، به بهای دویست دلار فروخت و متعاقبا در سال 1899 یك شركت برای ساخت اتوموبیلی كه خرج آن را خود تهیه كرده بود ، تاسیس نمود . نظر اصلی فورد ، ساخت نوعی اتوموبیل ارزان برای استفاده عموم بود و قصد داشت تا با بالابردن محصول كارخانه ، قیمت تمام‌شده محصول نهایی ارزان گردد ؛ بدین‌منظور وی دستور داد به‌جای آنكه كارگران به‌سراغ قسمتهای مختلف اتوموبیل بروند و آنها را بر روی یكدیگر سوار كنند ، بر جای خود متوقف بمانند ؛ مطابق منظور فورد ، اجزای اساسی اتوموبیل كه در انبارهای مخصوص گردآوری شده بودند ، در خطوط فرعی - كه هر یك از آنها به سوار كردن یكی از واحدهای سازای اتوموبیل ( نظیر شاسی ، موتور و ... ) تخصیص داده شده بود - به راه می افتادند و جملگی این خطوط به خط اصلی سوار كردن اتوموبیل منتهی می‌شدند .

بعدها اصولی كه فورد برای تولید كالا در حجم بالا به كار برده بود در سایر موسسات صنعتی نیز اعمال گردیدند . هنری فورد در عین حال طرحهایی برای سهیم كردن كارگران در سود كارخانه‌ها به مورد اجرا گذارد ، به‌نحوی كه به عنوان نمونه در سال 1914 ، معادل سی میلیون دلار سهم از آن كارگران شد . داستان تقسیم كار در صنعت ، با مطالعات فردریك تیلور در باب مدیریت علمی شكل آكادمیك گرفت و یكی از اركان زمینه‌ساز شكل‌گیری مهندسی صنایع در سالها بعد گردید .

در گام بعدی از نخستین پیشگامان مهندسی صنایع به معنای امروزین آن سخن خواهیم گفت . علاقه‌مند نیستید تا بدانید پروسه شکل گیری رشته مان را به چه کسانی مرهونیم ؟! ...


با ظهور انقلاب صنعتی و پیشرفت چشمگیر دانش تكنولوژیكی بشر در قیاس با گذشته ، به تدریج مفاهیم نوینی در باب مدیریت و صنعت گشوده شد ؛ اگر چه در آن زمان هنوز مهندسی صنایع به زبان امروزین آن وجود نداشت اما ارائه‌دهندگان این نظریات را آغازین پژوهشگران علم مهندسی صنایع به شمار می‌آوریم . بی‌تردید پروسه تكامل مهندسی صنایع تا مرز كنونی آن مرهون تمامی این تلاشها و تفكرات است . با هم به معرفی بزرگان اندیشه در قرون پیشین می‌پردازیم ؛ این روند را با متفكرین قرن هجدهم آغاز می‌نماییم :

آدام اسمیت ، بی‌تردید نامی آشنا در عرصه علم و دانش بشریست . وی در دورانی مقارن با انقلاب صنعتی ( نیمه دوم قرن هجدهم ) فوائد تخصصی كردن كارها برای كارگران كارخانه را مورد توجه قرار‌داده و درباره مفاهیم نظارت و محاسبات بازده سرمایه ، نظریاتی ارزشمند ارائه نمود . آدام اسمیت كه از وی به عنوان مبتكر تقسیم كار یاد می‌شود یكی از پیشگامان ارزشمند پیشرفت دانش و آگاهی بوده‌ است .

توماس جفرسون نیز در اواخر قرن هجدهم در طی تحقیقات خود ، توجه متخصصین را به قسمتهای قابل تعویض سازمان جلب نمود .

الی ویتنی نیز نظریه‌پرداز دیگری بود كه در سالهای پایانی دهه 1790 میلادی نظریاتی ارزشمند در ارتباط با كنترل‌كیفیت ، مدیریت و نیز حسابداری قیمت تمام شده ارائه نمود .

باید اذعان نمود كه بی‌شك این سه تن تنها نمونه‌ای هستند از تمامی آنانی كه آشكارا و نهان برای روند صعودی دانش مهندسی و بویژه مهندسی صنایع در قرن هجدهم كوشیده‌اند و نتیجه این تلاشها امروزه در اختیار ما قرار گرفته ‌است ؛ برماست كه راه آنان را در جهت نیل به تكامل حقیقی و همه جانبه انسانی ادامه دهیم .

در گام آتی با هم بزرگان تفكر صنعتی در قرن نوزدهم را خواهیم شناخت ...


جیمز وات ، نامی آشناست كه بیشتر از او در درسهای فیزیك و مكانیك شنیده‌ایم ؛ اما جالب است بدانیم كه وی در اوائل قرن نوزدهم نظریاتی ارزشمند در باب روشهای استاندارد عملیاتی ، متدهای كار ، طرح ریزی ، دستمزد ، زمانهای استاندارد ، اطلاعات استاندارد ، بیمه كاركنان و موارد كاربرد بازرسی و حسابداری بیان نموده ‌است . لیستی طویل و موضوعاتی پراهمیت هستند ، چنین فكر نمی‌كنید ؟!

رابرت اون ، نظریه‌پرداز دیگری بود كه احتیاج به استفاده و كاربری عملیات كارگزینی را صراحتا بیان نمود و مسئولیت آموزش كارگران را بر عهده مدیریت نهاد ؛ وی همچنین برای كارگران ، خانه و امكانات معیشتی مناسب در‌نظر گرفت .

جیمز میل ، در دهه 1820 حركات انسانی را تجزیه ، تحلیل و تلفیق نمود .

چارلز بیچ متفكر دیگری بود كه در دهه 1830 روشهای علمی انجام كار را مورد تایید قرار‌داد ؛ تشریح مختصات شغل را تاكید نمود و در موضوعاتی چون تقسیم كار ، مطالعه حركت ، زمان حسابداری قیمت تمام‌شده و نیز عوامل موثر بر كارایی كاركنان ، نظریاتی ارزشمند بیان نمود .

جیمز استوارت میل ، این بار در دهه 1850 ، مباحثی در باب حوزه نظارت ، وحدت فرماندهی ، نظارت كاری و اداری ، تقسیم كار و نیز حقوق و دستمزد ارائه نمود .

هنری یور ، در همان زمان ( دهه 1850 ) درمورد اصول سازمان ، ارتباطات و اطلاعات مورد استفاده در سازمان نظریاتی ارائه داد .

در گام دهم ، پیشگامان نیمه دوم قرن نوزدهم را به بررسی خواهیم نشست ...


در ادامه معرفی نظریه پردازان صنعتی قرن نوزدهم به نیمه دوم این قرن می‌رسیم :

در دهه 1850 دانیل‌.‌ی‌.‌مكالیوم در ارتباط با موارد‌استفاده چارت و نمودار در نشان‌دادن تركیب سازمانی و كاربرد منظم مدیریت در سازمان راه‌آهن مباحث خویش را بیان داشت .

دبلیو‌.‌ی‌.‌جنیوتر در دهه 1870 میلادی ، مطالعاتی در باب حركت و خستگی كارگران و تاثیر وسایل مختلف بر روی كار ارائه نموده‌است .

در سال 1881 بود كه جوزف وارتون ، درس مدیریت را در سطح كالج به وجود آورد .

هانری میكالیف در دهه 1880 ، نظریاتی در مورد علم اداره و شركت در سود كارخانه ارائه نمود .

فردریك هالسی متفكر دیگری بود كه در باب سیستم پاداش نظریات خویش را بیان نمود .

به قرن بیستم می‌رسیم ؛ سالهایی كه شتاب مضاعفی را در تكامل مهندسی صنایع با خود به همراه داشت . قرن بیستم را در گام یازدهم با پدر مدیریت علمی آغاز خواهیم‌نمود ...


شخصی که او را به عنوان پدر مدیریت علمی می‌شناسیم فردریک تیلور ( 1915 - 1856 ) است . وی یک مهندس مکانیک بود که در طول فعالیت خود در صنایع فولاد‌سازی ، روش بهتری برای انجام فعالیتهای کارگری پایه‌گذاری کرد و به این ترتیب اولین فردی شد که یک فرضیه کامل در اصول ‌مدیریت و مطالعه روشها پایه‌گذاری نمود ؛ به بیان بهتر زمینه کاری وی بهره‌وری بود . او بیش از همه در توسعه رشته مهندسی صنایع به صورت منظم و تعریف شده نقش داشته اما هیچگاه در نوشته‌هایش اصطلاح مهندسی صنایع را به کار نبرده و از ترکیب مدیریت علمی برای کارهایش استفاده نموده ‌است . دو کتاب تیلور به نامهای مدیریت کارخانه و اصول مدیریت علمی از نخستین آثاری هستند که در آنها به طور منطقی و برنامه‌ریزی شده مسایل مدیریت تولید و کارخانه مورد بررسی قرار گرفته‌اند . فرمول تیلور برای به حداکثر رساندن سطح تولید شامل سه عنصر کار مشخص ، زمان مشخص و روش مشخص بود که این فرمول از مفاهیم پایه‌ای مهندسی صنایع به شمار می‌رود .

جیمز چاپمن نقش بی‌نظیر تیلور را چنین عنوان نموده است :

1-       تعیین علمی استانداردهای کار

2-       سیستم پرداخت دستمزد بر مبنای استانداردی از کار انجام شده توسط هر کارگر

3-       ریاست وظیفه ای

4-       انقلاب فکری که تیلور آن راپیشنیاز برپایی و اجرای مدیریت علمی می‌دانست .

شناخت پیشگامان مهندسی صنایع را در قرن بیستم با فردریک تیلور آغاز نمودیم و در گام بعدی با هنری گانت راهمان را ادامه خواهیم‌ داد ...


در گام پیشین و در مبحث پیشگامان مهندسی صنایع در قرن بیستم از فردریک تیلور به عنوان پدر مدیریت علمی نام بردیم و سپس تصمیم بر آن شد تا به سراغ هنری گانت برویم .

گانت نیز یک مهندس هم عصر تیلور بود که در توسعه تفکر مدیریتی تاثیر بسزایی داشت . اهم فعالیتهای او به سالهای همکاری با تیلور و به عنوان مشاور باز می‌گردد . او نخستین کسیست که مسایل برنامه ریزی تولید را مطرح نمود و با علاقه و توجهی که به هزینه های تولید ، انتخاب مناسب کارگران و آموزش آنها و نقش پاداشهای نقدی در تولید نشان داد ، قدمهای ارزنده‌ای در این زمینه‌ها برداشت . اهم تلاشهای او را می‌توان در موارد ذیل خلاصه نمود :

1-       فعالیت در زمینه سیستمهای انگیزشی و تقویتی برای کارگران .

2-       تقویت مدیریت و حمایت از آموزش کارگران .

3-       توجه به مسئولیتهای اجتماعی در تجارت و صنعت .

4-       ارزیابی نتایج مدیریت به وسیله نمودارهای گانت و دیگر روشها .

جالب اینجاست که علیرغم آنکه تیلور و گانت با هم کار می‌کردند نظریاتشان در باب مدیریت علمی با یکدیگر متفاوت بود ؛ تیلور به خصوصیات علمی و تکنولوژیک کار در صنعت علاقه‌مند بود ، حال آنکه گانت به مسایل و فاکتورهای انسانی توجه بیشتری داشت .

در گام آتی با برادران گیلبرت همراه خواهیم شد ...


آیا تاكنون در مباحث ارزیابی كار و زمان نام این دو برادر را نشنیده‌اید ؟

فرانك و لیلیان در اوائل قرن بیستم در نتیجه مطالعاتی كه بر روی حركت - به عنوان یك تكنیك در امور مهندسی - انجام دادند تاثیر بسیاری بر مهندسی صنایع نهادند .  دستاوردهای فرانك گیلبرت در زمینه بهبود روشهاست ؛ وی پس از آنكه مشاهده نمود تفاوتهای اساسی در روشها و حركات افراد مختلف برای انجام فعالیتی واحد وجود دارد ، بر آن شد تا بهترین روش انجام یك كار را بیابد . فرانك در توسعه مطالعه حركات ریز ، حركات را به عناصر پایه ای به نام تربلیگ تقسیم‌بندی نمود ؛ او سرانجام در سال 1911 اصول مطالعات حركت را منتشر نمود .

از سوی دیگر ، دلبستگی لیلیان به روانشناسی صنعتی در بسیاری از نوشته‌های او هویداست . وی تاثیر بسزایی در زمینه‌هایی چون فرصت‌بخشی به كارگران تازه‌كار و بی‌مهارت برای كسب تجربه ، مطالعه استراحتهای مجاز برای رفع خستگی‌های غیر‌قابل‌ترمیم و مفاهیمی از این دست داشت .

در گام آتی روند معرفی نظریه‌پردازان نیمه اول قرن بیستم را ادامه خواهیم‌داد ...


تعداد کل صفحات: 2  |  1  2  
 پیرامون سایت

پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران در سال 1384 با هدف دستیابی آسان و رایگان پژوهشگران عرصه مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی ایران به متون و مقالات تخصصی شکل گرفت ؛ این تلاش مرهون تخصص و کارآمدی محققین این حوزه است که ذکر نام آنها در کنار آثارشان تنها راه سپاسگزاری ما در این ساختار مجازی است

مصطفی هاشم زاده


آمار سایت
کل بازدیدها:
بازدید امروز:
بازدید دیروز:
بازدید این ماه:
بازدید ماه قبل:
آخرین بازدید:
تعداد کل پست ها:
آخرین بروز رسانی:

آرشیو مطالب
  تیر 1390 (4)
  خرداد 1390 (1)
  فروردین 1390 (3)
  آبان 1389 (1)
  مهر 1389 (7)
  فروردین 1389 (1)
  اسفند 1388 (2)
  بهمن 1388 (11)
  دی 1388 (2)
  آذر 1388 (1)
  آبان 1388 (1)
  مرداد 1388 (3)
  تیر 1388 (4)
  اردیبهشت 1388 (2)
  اسفند 1387 (1)
  بهمن 1387 (2)
  دی 1387 (1)
  آذر 1387 (3)
  آبان 1387 (4)
  مهر 1387 (1)
  شهریور 1387 (6)
  مرداد 1387 (4)
  تیر 1387 (5)
  خرداد 1387 (1)
  اردیبهشت 1387 (1)
  فروردین 1387 (1)
  اسفند 1386 (1)
  بهمن 1386 (3)
  دی 1386 (3)
  آبان 1386 (3)
  مهر 1386 (1)
  شهریور 1386 (2)
  مرداد 1386 (104)
  تیر 1386 (47)
 لیست آرشیوها

جستجو در سایت
 


wwwieir
Google